Nieustannie komunikujemy się z innymi ludźmi. Dziecku łatwiej jest zrozumieć poprawnie wypowiedziany przekaz. Spośród różnych sposobów ukazywania myśli, najsprawniej porozumiewamy się poprzez słowa.

Opracowanie: Beata Kozaczuk

Nie sposób jest żyć w otoczeniu innych osób bez porozumiewania się. Przestrzeganie reguł społecznych ułatwia komunikację, czasami ją nawet zastępując. Dodatkowo możemy wzbogacić zasady określone przez otoczenie o własne reguły. By uzyskać pewność, że zostaliśmy prawidłowo zrozumiani przestrzegajmy kilku prostych zasad komunikowania się.

Jako osoby dorosłe zawsze mamy sposobność dopytać się o sens komunikatu, gdy nie jesteśmy pewni jego znaczenia. Dzieci takiej umiejętności uczą się od nas. Słuchając sposobu w jaki się porozumiewamy przyswajają nasz sposób komunikacji jako własny. W ten sposób dziecko uczy się sposobu rozmawiania z nami. Zgodność w porozumiewaniu się dziecka i rodziców jest podstawą do dalszego rozumienia sensu kryjącego się za słowami obu stron. Jako rodzice możemy uniknąć wielu kłótni i nieporozumień wynikających z niewłaściwego odczytania zamiarów dziecka. Poprawna komuniakcja z dzieckiem pomaga rodzicom odczytać myśli dziecka. Również dziecko uczy się właściwego rozumienia słów dorosłych. Rodzice jako nauczyciele życia wspierają tymsamym rozwój dziecka. Zatem im wcześniej poprawnie sami nauczymy się odpowiednio rozmawiać, tym łatwiej będzie nam przebywać z ludźmi, tymi małymi i dużymi. Aby to osiągnąć nie trzeba wiele. Wystarczy troszkę samokontroli, zamin poniżej opisane zasady prowadzenia dialogu staną się nawykiem. Następnie spontanicznie będziemy się właściwie porozumiewać. W tym celu w czasie rozmowy starajmy się:

1) aktywnie słuchać, czyli uważnie odbierać treść komunikatu rozmówcy. Patrzenie na rozmówcę pomaga skoncentrować uwagę. Gdy zauważymy, że nasz wzrok gdzieś ucieka, świadczy to o słabnącej w nas chęci do rozmowy. Dobrze jest wtedy zrobić przerwę w rozmowie, bowiem dialog nie powinien być wymuszony. Lekkie pochylenie ciała w stronę rozmówcy dodatkowo ukaże, że z chęcią jego wysłuchamy. Co jakiś czas warto jest użyć zachęcających do dalszej rozmowy słów, takich jak: tak, rozumiem, mów dalej, aha itp. Dajemy w ten sposób odczuć, że rozumiemy odbierany przekaz. Nie udawajmy, że rozumiemy wypowiedź, gdy tak nie jest. W razie wątpilowści zadajmy pytania do tego co usłyszeliśmy. Zróbmy to jednak w czasie, gdy rozmówca ma przerwę w mówieniu. Sami nie przerywajmy czyjejś wypowiedzi. Innym sposobem upewnienia się, że rozumiemy usłyszane słowa jest ich powtórzenie własnymi zdaniami. Następnie poprośmy o potwierdzenie słuszności naszej interpretacji poprzednio wysłuchanej wypowiedzi. Gdy poprawnie zrozumiemy intencje rozmówcy z pewnością okażemy jemu empatię. Wtedy nasz ton głosu i wyraz twarzy odpowiadać będzie treści rozmowy. Pogłębimy w ten sposób odbiór komunikatu. Następnie przemyślmy usłyszane słowa zanim wyrazimy własne zdanie na dany temat. Powstrzymajmy się od szybkiego wyrażania osobistej opinii odnośnie treści komunikatu.

2)                 przemawiać wyraźnie i odpowiednio używając głosu. Na przykład nie mówmy głośno w miejscu, gdzie jest cicho. Wcześniejsze zastanowienie się co chcemy powiedzieć pomoże nam jasno przedstawić myśl. Logicznie ułożona wypowiedź jest łatwiejsza do odbioru. Gdy poruszany temat lub sytuacja rozmowy wywołuje w nas zdenerwowanie, lepiej powiedzieć o tym głośno na początku wypowiedzi. Pomoże to nam się zrelaksować, a i tak widoczne poddenerwowaniu szybciej zniknie. Czasami przeprowadzenie rozmowy jest łatwiejsze przy użyciu różnych przedmiotów. Właściwe rekwizyty dodatkowo wzmacniają przekaz. Pamiętajmy, aby cały czas w trakcie rozmowy patrzeć na rozmówcę, gdyż to do niego mówimy.

3) rozmawiać językiem zrozumiałym dla odbiorcy.  Im bardziej czytelny jest język dla odbiorcy, tym więcej odczyta ktoś z naszego komunikatu. Dostosowujmy możliwie mocno język do zdolności odbioru rozmówcy. Na przyklad mówmy do dziecka prostymi słowami dla niego znanymi. W czasie rozmowy nie przerywamy innej osobie. Cierpliwie czekajamy na swoją kolej wypowiadania się. Gdy w między czasie przestaniemy dokładnie rozumieć przekaz, nie wytrzymamy i wtrącimy się w wypowiedź innej osoby, nic nie szkodzi. Nie oczekujmy również, że zawsze będziemy dokładnie zrozumiani. Czasami pomino starań nie wypowiadamy się dość jasno. Tematy i osoby wywołujące w nas gorące emocje dodatkowo nasilają błędy w czasie komunikowania się. Nie starajmy się być bez wad: dajmy sobie i innym do nich prawo. Gdy to uczynimy, z pewnością nie będziemy poniżać innych ludzi i obniżać ich wartości. Nie oceniajmy wypowiedzi innych i mówmy tylko od siebie. Ostatecznie nie wiemy o kimś więcej, niż odbieramy z przekazu danej osoby. Z pewnością zachęcimy kogoś do pełniejszego ujawniania siebie pochwałami lub miłym słowem.

3) być asertywni. Posiadajmy i prezentujmy własne zdanie oraz bezpośrednio wyrażajmy emocje i postawy, nie zachowując się przy tym agresywnie. Jednocześnie nie naruszajmy innych osób oraz własnych praw i psychicznego terytorium. Ukrywając swoje emocje wprowadzamy innych w błąd lub skazujemy na domysły. Wtedy łatwo powstają nieporozumienia. Szczególnie trudne tematy łatwo mogą spowodować konflikt między rozmówcami. Konflikt rozwiązujmy odrazu, gdy wyjdzie na jaw. Kwestie sporne negocjujmy pamiętając, że obie strony mają częściowo racje. Elastyczność w patrzeniu na problem ułatwi zrozumienie drugiej strony. W każdej sytuacji dostosowanie własnego stylu mówienia i zachowania do stylu społecznego odbiorcy komunikatu pomoże mu w zrozumieniu naszego przekazu.

Mówić umieją wszyscy, lecz nie wszyscy prawidłowo. Każdy z nas przy odrobinie wysiłku poprawi swoją komunikację. Szczególnie trudne tematy do rozmowy łatwiej jest przeprowadzić z osobą, która umie słuchać i prawidłowo komunikować się. Ciężkie tematy nieustannie pojawiają się w życiu rodzinnym. Nie dopuśćmy, aby nasze lenistwo przyczyniło się do powstania konfliktów wśród domowników.